Jak wymawiać angielskie “r”?

W języku angielskim “r” wymawia się inaczej niż w języku polskim. Wielu obcokrajowcom opanowanie właściwej wymowy sprawia kłopot, ale jest to problem do przeskoczenia! Poniżej wszystko Wam wyjaśniam!




Angielską wymowę dzielimy na dwie podstawowe grupy akcentów: rotyczne (rhotic) i nierotyczne (non-rhotic).  W wymowie rotycznej wymawia się każde “r”. Z kolei w wymowie nierotycznej “r” wymawia się tylko wtedy, gdy znajduje się po nim samogłoska.

Akcent rotyczny jest charakterystyczny głównie dla Irlandii, Szkocji, południowo-zachodniej Anglii, USA, Kanady.

Akcent nierotyczny charakteryzuje większość Anglii, Walii, Południowej Afryki, Australii, Nowej Zelandii.

Żeby krótko zobrazować różnicę rozpatrzmy jeden przykład. W słowie car Amerykanin wymówi “r”. Natomiast Anglik zamiast wymawiać “r” wydłuży “a”, ponieważ wymowa nierotyczna cechuje się tym, że często wydłuża się samogłoskę znajdującą się przed “r”.

Jednak w zależności od dialektu zmienia się także miejsce artykulacji owego “r”. Jednak angielskie “r” nigdy nie jest tak twarde, jak w języku polskim. W języku polskim spółgłoska ta jest spółgłoską drżącą dziąsłową.

Zacznijmy od akcentu nierotycznego. Tutaj (np. w Anglii) mamy do czynienia ze spółgłoską zadziąsłową ciągłą (postalveolar continuant) przed samogłoską. Jeżeli chodzi o akcent rotyczny, to w Irlandii “r” jest także spółgłoską zadziąsłową ciągłą. W Szkocji natomiast jest to spółgłoska uderzeniowa dziąsłowa (alveolar tap). W południowo-zachodniej Anglii oraz Ameryce jest to spółgłoska półotwarta z retrofleksją (retroflex continuant). W tym miejscu nie będę opisywał tych wszystkich dźwięków – warto jednak mieć świadomość, że “r” nie musi brzmieć identycznie. Na przykład londyńskie “r” w tzw. “Estuary English” może brzmieć niemal jak nasze “ł”.



Jak powstaje “r”?

Ogólnie można przyjąć następujący schemat powstawania angielskiej spółgłoski “r”:

1. Język podnosi się ku podniebieniu twardemu (nie dotyka go).

2. Przód języka zazwyczaj znajduje się blisko łuku zębowego, ale może być odgięty ku tyłowi (retrofleksja).

3. Wargi lekko rozchylają się.

4. Więzadła głosowe wibrują.

5. Wlot zasłony gardłowej zamyka się.

Jak więc uzyskać angielskie “r”?

1. Lekko zaokrąglij wargi i wysuń je do przodu;

2. Podnieś koniec języka ku podniebieniu (ale go nie dotykaj!) – nieco głębiej niż przy wymowie “l”;

3. Teraz już możesz powiedzieć “r” po angielsku!

Tak mniej więcej wygląda położenie języka przy wymowie:

pronounceR.gif

Łączące R (linking R)

Jak już napisałem wyżej, w akcencie nierotycznym “r” wymawia się tylko, gdy znajduje się ono przed samogłoską (i oczywiście na początku wyrazów). Zasada ta nie odnosi się tylko to pojedynczych słów, ale i do całych ciągów wyrazów, które tworzą tzw. kontekst fonetyczny. Tak więc o ile np. w słowie driver, w akcencie nierotycznym, nie wymawia się ostatniego “r”, to już w zdaniu: A driver in the film… “r” należy wypowiedzieć, ponieważ znajduje się przed samogłoską (“i” w przyimku “in”).  Takie właśnie “r” nazywane jest “r” łączącym. Spójrzmy na kolejny przykład:

Here we are! /hiəwi’a:/ “r” na końcu here nie słychać, bo następuje po nim spółgłoska.

Here I am! /hi:ərai’æm/ “r” na końcu here słychać, bo następuje po nim samogłoska (“a” w zaimku I).

Oczywiście w akcencie rotycznym “r” będzie wymawiane wszędzie.

Intruzyjne R (intrusive R)

Jest to wariant “r” łączącego. Polega na wymawianiu “r” na końcu wyrazów zakończonych na samogłoski: /ə/, /ɪə/, /ɑː/ lub /ɔː/, po których następuje wyraz zaczynający się na samogłoskę. Tak więc “r” może pojawić się w słowach, w których normalnie tego “r” nie ma! Spójrzmy:

tuna oil – /ˈtjuːnər ɔɪl/

draw and sketch – /drɔːr ən sket∫/

bra adherent – / brɑːr ədhıərənt/

Co więcej, intruzyjne “r” może także pojawić się w pojedynczych słowach pomiędzy rdzeniem a niektórymi sufiksami – na podobnych zasadach co wyżej, np.: drawing – /drɔːrıŋ/

Zjawisko intruzyjnego “r” nie dotyczy akcentów rotycznych. Osoby mówiące z tego typu akcentem używają innych rozwiązań, np. robią pauzę pomiędzy dwoma samogłoskami.

10 komentarzy
  1. Piotr L
  2. Aleksandra
  3. Jan
    • CAM
    • CAM
  4. mrtom
    • Piotr
      • Piotr
  5. Hubert
    • Hubert

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.