Angielski jako język globalny, cz. 6 – Południowa Afryka

Choć holenderscy koloniści przybyli do południowej części Afryki już w 1652 roku, to Brytyjczycy zainteresowali się tym regionem dopiero w 1795 roku. W dzisiejszym odcinku serii o rozprzestrzenianiu się angielszczyzny na świecie przeczytajcie o tym, jak angielski zadomowił się w Południowej Afryce.




Brytyjska kontrola w tym regionie rozpoczęła się w roku 1806 na skutek ekspedycji zbrojnej w okresie wojen napoleońskich. Na skutek nadania ziemi 5 tys. Brytyjczyków w Prowincji Przylądkowej Wschodniej w roku 1820 zaczęli przybywać pierwsi osadnicy. W 1822 angielski stał się językiem oficjalnym regionu i jednocześnie próbowano zanglizować liczną ludność, posługującą się językiem afrikaans. Angielski stał się językiem obowiązującym we wszystkich sferach życia publicznego. Kolejne brytyjskie osady zaczęły powstawać w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XIX w. Zaczęli napływać także liczni imigranci z innych państw Europy.

Historia języka angielskiego w tym regionie ma wiele wątków. Początkowo już wśród samych Brytyjczyków było zróżnicowanie pod względem dialektów. W Prowincji Przylądkowej dominował dialekt londyński, a w kolonii Natal dominował angielski środkowej i północnej Anglii. Jednak z biegiem czasu wykształcił się bardziej jednorodny akcent – mający wiele wspólnego z akcentami australijskimi (w tym czasie zasiedlano również Australię).

Angielskim jako drugim językiem także posługiwali się Afrykanerzy i koloniści holenderscy, którzy udali się na północ, aby wydostać się spod rządów Brytyjczyków. Wykształcił się również afrykański wariant angielskiego. Posługiwała się nim czarna ludność, nauczywszy się go w szkołach misyjnych. Ponadto angielskiego używała równocześnie z językiem afrikaans i innymi językami ludność o różnorodnym pochodzeniu etnicznym (tzw. kolorowi). Angielskim posługiwali się także imigranci z Indii, których przywieziono do omawianego regionu w 1860 roku.

Angielski zawsze był językiem mniejszościowym w Południowej Afryce. Obecnie jest on pierwszym językiem 3,7 mln osób (cała populacja wynosi ok. 43,5 mln). Afrikaans, który zyskał status oficjalnego w 1925 roku był pierwszym językiem większości białych i stanowił istotny symbol tożsamości dla tych o pochodzeniu afrykanerskim. Był on także pierwszym językiem większości “kolorowej” ludności. Angielskim posługiwali się pozostali biali (o brytyjskich korzeniach) i czarni. Tym samym w politycznym podziale na społeczeństwo apartheidu odnaleźć można aspekt językowy. Język afrikaans był postrzegany przez czarnoskórą większość jako język władzy i represji. Angielski zaś był postrzegany przez afrykanerski rząd jako język protestu i samostanowienia. Wielu czarnych widziało w angielskim szansę na przebicie się i zjednoczenie z innymi czarnymi społecznościami.



Z drugiej strony współczesna sytuacja języka angielskiego jest bardziej złożona niż może się wydawać. Dla białych władz angielski jest także ważnym narzędziem komunikacji międzynarodowej, a Afrykanerzy wspinający się po drabinie społecznej w znacznej mierze są dwujęzyczni i posługują się biegłą angielszczyzną, przypominającą brytyjską odmianę języka. W związku z tym akcenty wciąż ewoluują – spotkać można akcenty od tych silnie uwarunkowanych przez język afrikaans po zbliżone do tzw. BBC English. Taka złożoność jest nieunikniona w kraju, w którym status społeczny i polityczny stanowią kwestię nadrzędną.

Konstytucja z 1993 roku wymienia 11 oficjalnych języków, włącznie z angielskim i afrikaans. Usilnie próbuje się także wzmocnić rolę rdzennych języków. Konsekwencje tak ambitnej, wielojęzycznej polityki są widoczne, ale i problemy administracyjne przy 11 językach są ogromne. Prawdopodobnym jest, że angielski pozostanie istotnym językiem wspólnej komunikacji. Zwolenników angielszczyzny nie brakuje. Wielu czarnoskórych rodziców opowiada się za angielskim, jako językiem, w którym ich dzieci powinny być nauczane. Ponadto także w parlamencie większość wystąpień jest wygłaszana w języku angielskim.

W kolejnej części przedstawię to, w jaki sposób angielski dotarł do południowej Azji. Zapraszam!

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.