Staroangielski alfabet

Język staroangielski to język, którym posługiwano się w Anglii między V a XI w. O ekspansji tego języka na Wyspach Brytyjskich pisałem ostatnio. Tym razem chcę przedstawić alfabet, jakim posługiwano się w owym czasie. Zobaczcie jak bardzo różnił się od tego, który jest obecnie w użyciu.




Język staroangielski zaczął funkcjonować w formie pisanej w VIII w. Większość tekstów zapisywano w jednym z czterech dialektów – w zachodniosaskim (obok mercyjskiego, northumbryjskiego i kentyjskiego).

Często (już od V w.) używano specjalnej odmiany alfabetu runicznego (Futhorc):

alfabet-runiczny.gif

Inskrypcje w tym alfabecie znaleziono głównie na kamieniach i takich artefaktach, jak biżuteria czy też broń. Ocenia się, że mniej niż 200 przedmiotów tego typu dotrwało do współczesności.

Szacuje się, że od ok. VII w. alfabet runiczny był wypierany przez alfabet łaciński, przywieziony przez misjonarzy. Futhorc jednak odcisnął swój ślad na nowym alfabecie:

old-english

Do alfabetu łacińskiego przedostały się takie litery, jak thorn (Þ þ) i wynn (Ƿ ƿ). Odpowiedniki /θ/ /ð/ oraz /θ:/ (zobacz alfabet fonetyczny IPA). Później wprowadzono literę eth (Ð ð) jako modyfikację d. Normandzcy skrybowie wprowadzili także yogh (Ȝ ȝ) (forma litery g). Ligatury a-e (Æ æ) oraz o-e (Œ œ) zostały wprowadzone jako samodzielne litery.

W staroangielskich rękopisach posługiwano się także skrótami:

old-english-skróty1



W roku 1011 pisarz Byrhtferð uporządkował alfabet i wyodrębnił 24 litery alfabetu łacińskiego i 5 dodatkowych liter angielskich:

A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X Y Z & Ƿ Þ Ð Æ

Żeby zobaczyć staroangielski w praktyce proponuje spojrzeć na zabytek angielskiej literatury, tj. na prolog do “Beowulfa”:

beowulf

Zagadnienia dotyczące alfabetu angielskiego i poszczególnych liter z pewnością poruszę w przyszłości bardziej szczegółowo. Celem tego tekstu była jedynie ogólna charakterystyka staroangielskiego zbioru liter.

9 komentarzy
  1. J
  2. mrtom
  3. Ptasior
  4. mrtom
  5. Karol Cyprowski
    • mario
      • mrtom
  6. z
    • z

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.