Rodzaj męski i żeński

W języku polskim nie ma problemu ze stwierdzeniem, czy dany rzeczownik jest rodzaju męskiego, żeńskiego czy może nijakiego. A jak to jest w języku angielskim? W jakim stopniu kategoria rodzaju jest rozpoznawalna?




We współczesnym języku angielskim rodzaj gramatyczny przysługuje tylko rzeczownikom żywotnym – ludziom, zwierzętom itp. Rzeczowniki nieżywotne i rzeczowniki zbiorowe  są rodzaju nijakiego.

Rodzaj rozpoznać można jedynie na podstawie przyrostka (sufiksu) lub całej formy wyrazowej. Jeżeli chodzi o sufiksy, to dodaje się odpowiednie do danych rzeczowników rodzaju męskiego, aby utworzyć rodzaj żeński. Nie zawsze jednak można dodać właściwą końcówkę – często żeńskim odpowiednikiem danego rzeczownika jest odrębny wyraz.

Przyrostki w rodzaju żeńskim

-ess
-trix
-en
-ster

Przeważnie żeński odpowiednik rzeczownika w rodzaju męskim posiada końcówkę -ess.  W poniższej tabeli przedstawiam przykłady:

R. męski R. żeński R. męski R. żeński
abbot
actor
adulterer
master
author
mayor
duke
monitor
baron
marquis
murderer
enchanter
prophet
god
emperor
founder
governor
seamster
host
elector
sorcerer
tiger
traitor
viscount
abbess
actress
adulteress
mistress
authoress
mayoress
duchess
monitress
baroness
marchioness
murderess
enchantress
prophetess
goddess
empress
foundress
governess
sempstress
hostess
electress
sorceress
tigress
traitress
viscountess
lion
benefactor
negro
canon
patron
count
peer
dauphin
poet
deacon
proprietor
preceptor
protector
prior
giant
heir
shepherd
hunter
priest
songster
instructor
inventor
Jew
lioness
benefactress
negress
canoness
patroness
countess
peeress
dauphiness
poetess
deaconess
proprietress (-trix)
preceptress
protectress
prioress
giantess
heiress
shepherdess
huntress
priestess
songstress
instructress
inventress
Jewess

Tu jednak należy zwrócić uwagę na fakt, że niektóre ze słów z sufiksem -ess wychodzą z użytku i używa się form męskich (np. authoress, poetess). Z kolei w przypadku m.in. zawodów, które implikują płeć (np. fireman, stewardess) używa się słów neutralnych (np. fire fighter, flight attendant).

-trix

Sufiks ten pojawia się w niektórych rzeczownikach bezpośrednio przeniesionych z łaciny:

administrator         administratrix
executor                   executrix
testator                     testatrix

-en

Jest to  stary sufiks rodzaju żeńskiego. Pozostał w zasadzie tylko jeden rzeczownik, który go zachował: vixen (“lisica” albo “jędza”<<o kobiecie>>).

Jednak z uwagi na taki sam rodowód należy wspomnieć tu o przyrostkach: -ine, -in. Przykłady:

hero                         heroine
landgrave              landgravine
margrave               margravine

-ster

Jest to staroangielski sufiks wskazujący na rodzaj żeński. Później zaczęto używać go w rzeczownikach rodzaju męskiego. Wyjątkiem jest spinster (stara panna) – jedyny rzeczownik z tą końcówką w rodzaju żeńskim. Porównaj rzeczownik  songster (śpiewak), który jest rzeczownikiem rodzaju męskiego. Tak więc songstress (śpiewaczka) ma tak naprawdę dwa żeńskie przyrostki (podobnie sempstress <<szwaczka>>).

Użycie innego wyrazu w rodzaju żeńskim

Poza wyżej wspomnianymi sufiksami – w sytuacji, gdy nie można ich użyć – funkcjonują wyrazy, które są żeńskimi odpowiednikami rzeczowników rodzaju męskiego. Nie będę oczywiście wymieniał wszystkich! Dla przykładu kilka:

monk – nun

groom – bride

uncle – aunt

stallion – mare

W języku angielskim rodzaj nie stwarza zazwyczaj wielu problemów, ponieważ w stosunku do ludzi używa się po prostu właściwego zaimka: gdy mowa o kobiecie, to she, a o mężczyźnie – he. Wszelkie inne rzeczowniki (w tym zwierzęta) to zazwyczaj it.

Na tym można zamknąć temat, ale jest jeszcze kilka drobiazgów, których nie mogę przemilczeć.

Gdy mówimy o człowieku i nie mamy wiedzy na temat jego płci, to  można użyć a) zaimka męskoosobowego he (him, his); b) konstrukcji he or she albo; c) they (i odpowiednio them, their):

a) One politician didn’t agree with demands of his party.

b) Somebody has stolen my work and probably published it as his or her own.

c) The unknown writer describes fascinating facts in their book.

Także w przypadku, gdy zwierzę, o którym mowa jest ważne dla osoby mówiącej, to używa się wówczas (zamiast it) zaimka odpowiedniego dla płci zwierzęcia:

I love my dog! She is so cute!

Płeć (rodzaj) oraz wszelkie cechy ludzkie bywają także często przypisywane rzeczownikom nieożywionym, ale ważnym dla mówiącego.  Tak więc płeć dostają samochody, okręty itd. Przykładem mogą być łodzie, którym żeglarze zazwyczaj nadają imiona żeńskie i tym samym boat to najczęściej she.

Pozdrawiam wszystkie czytelniczki i czytelników mojego blogu! Czekam na Wasze komentarze.

20 komentarzy
  1. an
    • mrtom
      • Magda
        • mrtom
  2. Nutcracker
    • mrtom
  3. Nutcracker
    • mrtom
      • Nutcracker
  4. Daniel
    • mrtom
  5. Jurgi
    • mrtom
  6. Radek
  7. Janusz
    • mrtom
      • Radek
  8. Joanna_K
  9. Adam Hajduk
  10. Ame

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.