Raise/rise – lay/lie

Jaka jest różnica pomiędzy czasownikami raise a rise oraz lay i lie? Czasowniki w obydwu parach stwarzają wrażenie podobnych do siebie, niemniej pomiędzy nimi istnieją istotne różnice gramatyczne. Dlatego właściwe używanie tych czasowników sprawia problem.




Możemy je podzielić na czasowniki przechodnie i nieprzechodnie. W języku angielskim czasownik przechodni to taki, do którego możemy dodać dopełnienie bliższe. Odpowiada ono na pytanie what?. Tym samym, czasownik przechodni może być użyty w stronie biernej (wtedy dopełnienie staje się podmiotem). Czasownik nieprzechodni to taki, który nie ma dopełnienia i nie można go użyć w stronie biernej.

Czasowniki raise oraz lay są czasownikami przechodnimi. Ich znaczenia to:

raise (raised, raised) – podnosić, wychowywać, hodować, uprawiać, wnosić (np. zastrzeżenia), stawiać (np. słup, stodołę), wznosić (pomnik, budynek), wzbudzać (nadzieje, wątpliwości), wywoływać (zamieszki, protesty), wzniecać (bunt, rewoltę), zbierać (pieniądze, armię), awansować, zaciągać (pożyczkę), obudzić, zaczyniać (chleb, ciasto), łączyć się z (osobą, sztabem), powodować powstanie (odcisku, pręgi), odkrztuszać, podrabiać, dojrzeć (ląd, statek), wskrzeszać, wznieść (toast).

lay (laid, laid) – kłaść, położyć, układać, nakładać, pokrywać, zastawiać (pułapkę, zasadzkę), stawiać (kwotę w zakładach), przedkładać, przespać się z (kimś), kierować się, płynąć.

Oto kilka przykładów (czasowniki zostały pogrubione, a ich dopełnienia podkreślone):

They raise cows and pigs.

He raised a new house in the country.

Jenny laid the table for dinner.

George has laid a charge against his employer.

Wszystkie te zdania można zmienić na stronę bierną:

Cows and pigs are raised (by them).

A new house in the country was raised by him.

The table was laid for dinner by Jenny.

A charge has been laid by George against his employer.

Czasowniki rise oraz lie są czasownikami nieprzechodnimi. Ich znaczenia:

rise (rose, risen) – rosnąć, wzrastać, podnosić się, przybierać (o poziomie wód, rzece), wznosić się (o drodze, terenie, budynku, górze), górować, wyrastać, wstawać, podnosić się (po upadku), urastać, awansować, wschodzić, wzbijać się (o ptaku), podnosić się (o dymie, mgle), unosić się (o zapachu), wypływać, wzmagać się, nasilać się, rosnąć (np. o podnieceniu), zrywać się (o wietrze), stawać dęba, jeżyć się (o włosach), ukazywać się, rosnąć (o cieście).



lie (lay, lain, lying) – leżeć (być położonym); ~ on a bed/on one’s back/in the sun leżeć w łóżku/na plecach/na słońcu; Poznań ~s on the route from Berlin to Warsaw Poznań leży na trasie z Berlina do Warszawy; ~ at the heart of sth leżeć u podłoża czegoś (np. konfliktu).

Przykłady:

The sun rises in the east.

The temperature has risen by three degrees.

They lay on the beach all day long.

I have been lying in bed for a week now.

Zdań tych nie możemy zapisać w stronie biernej. Co prawda east, three degrees, beach oraz bed mogą wydawać się dopełnieniami czasowników rise i lie, ale w języku angielskim przyimki (np. by, at, for, in, on, with) posiadają zdolność przybierania dopełnienia. Tak więc, east, three degrees, beach oraz bed są dopełnieniami przyimków in, by oraz on. Nie są dopełnieniami czasowników rise i lie.

2 komentarze
  1. Błażej
  2. Anonim

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.